Hoe verdeel ik mijn gasinstallatie in leidingstukken?

Een leidingstuk is een stuk leiding met constante diameter tussen twee knooppunten (meter, aftak-T-stuk, toestel). Vertrek vanaf de meter: het eerste stuk loopt tot het eerste T-stuk en voedt alle toestellen; na elk T-stuk maakt u per aftakking een stuk aan en vinkt u de toestellen aan die erdoor gevoed worden. Het debiet van elk stuk wordt automatisch berekend uit het vermogen van de gevoede toestellen, en het drukverlies per toestel is de som van de doorlopen stukken vanaf de meter.

Wat is het maximaal toegelaten drukverlies op een gasinstallatie?

Volgens de NBN D51-003 mag het effectieve drukverlies tussen de uitgang van de meter en de afsluitkraan van elk toestel niet groter zijn dan 1 mbar, wanneer alle toestellen gelijktijdig op nominaal vermogen werken (aardgasinstallaties op lage druk, max 30 mbar). De calculator controleert dit criterium toestel per toestel.

Waarom rekent de tool met een densiteit van 0,644?

Dat is de conventionele relatieve densiteit die de NBN D51-003 (versie 5, addendum 1) voorschrijft voor de drukverliesberekening, ongeacht het werkelijk geleverde aardgas (arm gas L heeft een densiteit van ongeveer 0,644, rijk gas H ongeveer 0,625). Rekenen met 0,644 is licht conservatief voor gas H. De keuringsorganismen gebruiken dezelfde conventie.

Hoe worden bochten en koppelingen meegerekend?

Voor gladde buizen (koper, staal, inox, PE) past de methode een forfaitaire fictieve lengte toe van 1,2 × de werkelijke lengte (+20 % voor hulpstukken) — dezelfde conventie als de rekenbladen van de keuringsorganismen. Voor PLT-stukken volgens een merk worden de bochten expliciet geteld met de equivalente lengtes van de fabrikant, zonder het forfait ×1,2.

Dekt de calculator ook propaan en butaan?

Ja, voor gladde buizen: conform de praktijk van de organismen (NBN D51-006) gebeurt de berekening in referentie-aardgas (L voor installaties sinds 19/03/2017, H voor 2008-2017), waarbij het hoogteverschil altijd als verlies telt omdat propaan zwaarder is dan lucht, met een waarschuwing boven 15 m cumulatief hoogteverschil. PLT-stukken per merk blijven voorbehouden aan aardgas (fabrikantentabellen).

Vervangt deze berekening de keuring door een organisme?

Nee. Het is een indicatieve tool voor voor-dimensionering en controle, met dezelfde methode als de rekenbladen van de organismen (formule van Renouard, constanten van de NBN D51-003). De dimensionering is de verantwoordelijkheid van de installateur, en de installatie moet gekeurd worden door een gemachtigd organisme vóór de meteropening.

Gratis tool · Dimensionering NBN D51-003 / D51-006

Drukverlies van een gasinstallatie: de volledige berekening, stuk per stuk

Dezelfde methode als de rekenbladen van de keuringsorganismen — formule van Renouard, conventionele densiteit 0,644, fictieve lengte ×1,2, hoogteverschillen, snelheid — maar online, met zoveel toestellen en leidingstukken als nodig, en de PLT-stukken berekend volgens de fabrikantentabellen. Verdict: minder dan 1 mbar tussen de meter en elk toestel. De lengtes en diameters leest u af op uw isometrisch gasschema.

📐 Methode van de keuringsorganismen Meerdere toestellen & leidingstukken 100 % gratis, zonder registratie Koper · staal · inox · PE · PLT

1. Het gas

Type gas Aardgas: zie uw DSO (L = arm gas, H = rijk gas). Propaan/butaan: berekening in referentiegas volgens de datum van de installatie (NBN D51-006).

2. De toestellen

3. De leidingstukken

Een leidingstuk = een stuk leiding met constante diameter tussen twee knooppunten (meter, T-stuk, toestel). Vink per stuk de toestellen aan die erdoor gevoed worden: debiet en drukverlies per toestel worden automatisch opgeteld.

Het vooraf ingevulde voorbeeld hieronder volgt dit schema: 2 toestellen, 3 leidingstukken. Pas het vrij aan.

Resultaat per toestel

Detail per leidingstuk

Hoe wordt dit berekend?

Gladde buizen: 1ste formule van Renouard — ΔP/m = 22 800 × 0,644 × Q^1,8 / D_inw^4,8 — toegepast op de fictieve lengte van 1,2 × L (forfait hulpstukken). Het hoogteverschil telt voor 0,048 (gas H) of 0,046 (gas L) mbar per meter: winst bij stijging voor aardgas (lichter dan lucht), altijd verlies voor propaan/butaan. Omrekening Q = 0,11 × kW (H) / 0,13 × kW (L). De snelheid (353,7 × Q / D²) is beperkt tot 15 m/s residentieel. PLT-stukken per merk: fabrikantentabellen met expliciete bochten (zie onze aparte PLT-calculator) — waar de generieke rekenbladen PLT slechts « indicatief » behandelen. Dezelfde constanten als het controleblad gepubliceerd door het organisme Normec BTV, waartegen deze motor gevalideerd werd. Bij twijfel primeert het oordeel van het keuringsorganisme.

De officiële methode, geen benadering

🎯

Budget: 1 mbar per toestel

Effectief drukverlies tussen de uitgang van de meter en de afsluitkraan van elk toestel, alle toestellen gelijktijdig op nominaal vermogen (NBN D51-003, ≤ 30 mbar).

🧮

Renouard met d = 0,644

Conventionele densiteit opgelegd door de NBN D51-003 (V5 A1), ongeacht het geleverde gas — dezelfde conventie als de keuringsorganismen.

📏

Fictieve lengte ×1,2

Bochten, T-stukken en koppelingen van gladde buizen zitten in een forfait van +20 % op de werkelijke lengte. PLT-stukken per merk tellen hun bochten expliciet.

⛰️

Hoogteverschillen geteld

Aardgas, lichter dan lucht, wint druk bij stijging (0,046-0,048 mbar/m). Propaan, zwaarder, verliest altijd — en het hoogteverschil is beperkt tot 15 m.

💨

Snelheid ≤ 15 m/s

Boven 15 m/s residentieel (20 m/s industrieel): lawaai en slijtage — de calculator waarschuwt, zelfs als het drukverlies in orde is.

🔧

PLT: fabrikantentabellen

Het drukverlies van PLT volgt Renouard niet. PLT-stukken per merk gebruiken de echte tabellen van Boagaz, TracPipe, Flexgaz en Flexikit. Aparte PLT-calculator →

🔥 Berekening in orde? Dan rest de officiële keuring

Elke nieuwe of gewijzigde gasinstallatie moet gekeurd worden door een gemachtigd organisme vóór de meteropening: dichtheid, materialen, verluchting, isometrisch schema — en het drukverlies maakt deel uit van het onderzoek.

Atlas Contrôle (FOD Economie · BELAC ISO 17020 nr. 663-INSP) keurt uw installatie vanaf € 165 incl. btw, verslag binnen 24-48 u, in de 3 gewesten.

Mijn gaskeuring aanvragen Alles over de gaskeuring →

Veelgestelde vragen

Hoe verdeel ik mijn installatie in leidingstukken?

Een leidingstuk = een stuk leiding met constante diameter tussen twee knooppunten (meter, aftak-T-stuk, toestel). Vertrek vanaf de meter: het eerste stuk loopt tot het eerste T-stuk en voedt alle toestellen; na elk T-stuk maakt u per aftakking een stuk aan en vinkt u de gevoede toestellen aan. Voorbeeld: meter → T-stuk (T1, voedt alles), T-stuk → ketel (T2), T-stuk → fornuis (T3). ΔP ketel = T1 + T2.

Wat is het maximaal toegelaten drukverlies?

1 mbar tussen de uitgang van de meter en de afsluitkraan van elk toestel, alle toestellen op nominaal vermogen (NBN D51-003, installaties ≤ 30 mbar). Het verdict wordt toestel per toestel getoond.

Waarom een densiteit van 0,644?

Dat is de conventionele densiteit die de NBN D51-003 (V5, addendum 1) voorschrijft voor de berekening, ongeacht het werkelijk geleverde gas. Licht conservatief voor rijk gas H (d ≈ 0,625) — en identiek aan wat de keuringsorganismen gebruiken.

En de bochten, T-stukken, koppelingen?

Gladde buizen: forfait +20 % op de werkelijke lengte (fictieve lengte 1,2 × L) — de conventie van de controlebladen. PLT-stukken per merk: bochten expliciet geteld met de equivalente lengtes van de fabrikant, zonder het forfait.

Propaan of butaan: wat verandert er?

Conform de praktijk NBN D51-006 gebeurt de berekening in referentie-aardgas (L sinds 19/03/2017, H voor 2008-2017). Het hoogteverschil telt altijd als verlies (propaan is zwaarder dan lucht) en boven 15 m cumulatief verschijnt een waarschuwing. Zie ook onze pagina propaantank en de gids butaan & propaan (NBN D51-006).

Vervangt deze berekening de officiële keuring?

Nee. Het is een indicatieve tool met dezelfde methode als de rekenbladen van de organismen. De dimensionering is de verantwoordelijkheid van de installateur, en de installatie moet gekeurd worden door een gemachtigd organisme vóór de meteropening.

Bronnen en methode

NBN D51-003 (aardgasinstallaties ≤ 100 mbar) en NBN D51-006 (propaan/butaan) — criterium van 1 mbar, berekeningsmethode, conventionele densiteit 0,644 (V5 A1).
Rekenblad « Berekening leidingsverlies » (rev. 2), Normec BTV — referentie-implementatie gepubliceerd door een geaccrediteerd keuringsorganisme: dezelfde formules en constanten (Renouard 22 800 × d, ×1,2, 0,046/0,048 mbar/m, 353,7 × Q/D²); onze motor is ertegen gevalideerd. Binnendiameters van de leidingen overgenomen uit dit blad.
Algemeen reglement gasinstallaties, Vinçotte (ed. 2016) — 1 mbar-regel en factoren 0,11/0,13 m³/h·kW.
PLT-stukken per merk: fabrikantenhandleidingen vermeld op de aparte PLT-calculator (Boagaz, TracPipe, Flexgaz, Sanutal Flexikit).

Indicatieve tool voor voor-dimensionering. Atlas Contrôle is een onafhankelijk keuringsorganisme: wij verkopen geen materiaal. De definitieve dimensionering is de verantwoordelijkheid van de installateur; bij verschillen primeren de norm en de fabrikantenhandleidingen. Berekeningen « onder voorbehoud van schrijf- en rekenfouten », zoals ook de bladen van de organismen vermelden.

Nieuwe of gewijzigde gasinstallatie?

Keuring door een gemachtigd organisme FOD Economie · BELAC 663-INSP · Verslag binnen 24-48 u

Offerte aanvragen 📞 02 726 64 04