Technische gids · Bekabeling
Kabeltypes: VOB, XVB, EXVB, XGB… welke kabel voor welk gebruik?
VOB-draad in een buis, XVB kabel in de muren, EXVB ondergronds naar het tuinhuis, XGB in publieke gebouwen: elke Belgische kabel heeft zijn eigen toepassingsgebied — en een kabel op de verkeerde plaats is een inbreuk bij de keuring. Deze gids overloopt de opbouw, de kenmerken en de toegelaten plaatsingswijzen van elk type, met een vergelijkende tabel als afsluiter. Hij beschrijft de kabels die vandaag geplaatst worden; kabels van een oudere generatie die nog in bestaande installaties zitten, komen hier niet aan bod. Opgesteld door Atlas Contrôle, organisme geaccrediteerd door BELAC onder nr. 663-INSP (ISO/IEC 17020).
De naam van een kabel ontcijferen
De Belgische benamingen beschrijven de opbouw van de kabel, van binnen naar buiten. Enkele letters volstaan om een technische fiche te lezen:
Materialen
- X — isolatie in vernet polyethyleen (XLPE), goed voor 90 °C aan de kern
- V — pvc, als isolatie (VOB) of als buitenmantel (XVB, EXVB)
- G — thermoplastische, halogeenvrije mantel (XGB, XFGB)
- Z — halogeenvrije thermoplastische isolatie (H07Z-K)
Kern & bewapening
- U — massieve kern (klasse 1): één enkele koperdraad
- R — samengeslagen kern (klasse 2): meerdere draden, voor grote secties
- -K — soepele kern (klasse 5), voor flexibele bedrading
- F / A — bewapening in staalband of staaldraden (XFVB, XFGB, EXAVB)
Daarbij komt de brandreactieklasse volgens EN 50575:2014 en addendum A1:2016: Eca (basisklasse) of Cca (niet-vlamverspreidend), aangevuld met drie indexen — s voor rookontwikkeling, d voor brandende druppels, a voor de zuurtegraad van de rook (1 = best, 3 = minder goed). Een XGB Cca s1,d2,a1 geeft zo veel minder ondoorzichtige en corrosieve rook af dan een XVB Cca s3,d2,a3.
Wanneer is de klasse Cca verplicht?
Boek 1 van het AREI redeneert niet per lokaal en niet per hoogte: het is de plaatsingswijze — één kabel apart of kabels tegen elkaar — die de brandreactie-eis bepaalt (onderafdelingen 5.2.7.2 en 5.2.7.3):
Kabel afzonderlijk geplaatst — op 20 mm of meer van elke andere kabel: minstens klasse Eca (5.2.7.2).
In bundels of in een laag — kabelbanen, doorvoeren, gegroepeerde tracés: minstens klasse Cca, ongeacht het lokaal en zelfs over een korte afstand (5.2.7.3). Plaatsing in een buis verandert daar niets aan.
In een bouwholte — waaronder de ruimte boven een verlaagd plafond, voor zover die als bouwholte geldt: dezelfde regel als elders. Eén kabel apart hoeft geen Cca te zijn; het is de plaatsing tegen elkaar (bundel, laag) die Cca oplegt (5.2.9.9 verwijst naar 5.2.7.3). Wat de bouwholte zelf verbiedt, is de geleider met enkel een basisisolatie — de blote VOB-draad — en ze eist een mechanische bescherming van kwetsbare buizen waar ze beschadigd kunnen raken, bijvoorbeeld over de kinderbalken.
De rook- en zuurtegraadindexen (s1, a1) worden pas vereist in de plaatsen van tabel 4.10 — evacuatiewegen (niet voor woningen), publiek toegankelijke lokalen vanaf 50 personen, tunnels (4.3.3.7). Wat het brandrisico (BE2) en de moeilijke evacuatie (BD) bepaalt, zijn de uitwendige invloeden, geklasseerd per plaats, lokaal of zone (afdeling 2.10 van Boek 1): een uitwendige invloed geldt dus niet automatisch van vloer tot plafond en van muur tot muur — ze geldt voor de zone die ze kenmerkt. Aandachtspunt: de EXVB is Eca geklasseerd — in een bundel binnen voldoet hij niet aan de Cca-eis; de XVB (Cca s3,d2,a3) wél.
De dimensionering (sectie, spanningsval, opwarming) volgt dan weer uit de basiswetten van de stroomkring — fris ze op met onze gids wet van Ohm & basis elektriciteit.
VOB (H07V-U / H07V-R) — de installatiedraad voor in de buis
De VOB-draad is de klassieker van de vaste installaties: een koperen kern, een pvc-isolatie, en verder niets. Geen buitenmantel, dus geen eigen mechanische bescherming: hij wordt enkel in een buis geplaatst of met een beschermingssysteem. Het is de draad van de ingewerkte buizen en van de interne bedrading van verdeelborden. De beschikbare kleuren (groen/geel, zwart, blauw, grijs, bruin, rood, oranje, wit, paars) laten toe de geleiders correct te merken — groen/geel blijft voorbehouden voor de beschermingsgeleider.
| Kern | Koper, secties van 1,5 tot 300 mm². Massief (klasse 1, letter U) tot 6 of 10 mm²; samengeslagen (klasse 2, letter R) daarboven. |
|---|---|
| Isolatie | Pvc (V), 9 merkleuren |
| Nominale spanning Uo/U | 450/750 V |
| Max. temperatuur aan de kern | + 70 °C |
| Buigstraal | 6 × diameter |
| Brandreactie | Eca (EN 50575:2014 + A:2016) |
| Toegelaten plaatsing | In buizen of met beschermingssysteem — nooit bloot in opbouw |
Wat de sectie betreft: het AREI legt minima per huishoudelijke kring op — 1,5 mm² voor verlichting, 2,5 mm² voor stopcontacten — met de gepaste beveiliging aan het hoofd van de kring (zie onze gids automaat, differentieel & zekering).
H07Z-K — de halogeenvrije installatiedraad
Dezelfde rol als de VOB, maar in een halogeenvrije (s1, a1) en soepele uitvoering: bij brand blijft zijn rook weinig zuur, weinig dicht en weinig toxisch. U vindt hem vooral in de interne bedrading van verdeel- en schakelborden — een plaats die Boek 1 trouwens uitsluit van de Cca-eis voor bundels (5.2.7.3) én van de s1/a1-eis (4.3.3.7). Buiten de borden zegt hoofdstuk 4.3 van Boek 1 — de plaatsen van tabel 4.10, de uitwendige invloeden BD voor evacuatie — waar halogeenvrij verplicht is, en niet langer artikel 101 van het oude AREI.
| Kern | Koper, 1,5 tot 240 mm², soepel van klasse 5 |
|---|---|
| Isolatie | Halogeenvrij thermoplastisch materiaal (Z) |
| Nominale spanning Uo/U | 450/750 V |
| Max. temperatuur aan de kern | + 90 °C |
| Brandreactie | Eca (EN 50575:2014 + A1:2016) · lage zuurtegraad (NBN C30-004-SA, IEC/EN 60754-2), lage dichtheid (NBN C30-004-SD) en lage toxiciteit van de rook (IEC/EN 61034) |
| Toegelaten plaatsing | In open lucht met bescherming · ondergronds met bescherming |
Voorbedrade Preflex (H07V-U 3G1,5) — de buis mét draden
De voorbedrade Preflex combineert een flexibele buis in halogeenvrij polypropyleen (grijs, buitendiameter 16 mm) met reeds getrokken installatiedraden H07V-U — typisch 3G1,5 (bruin, blauw, groen/geel), met varianten van 3 tot 9 geleiders (bruin, blauw, groen/geel, zwart, grijs, wit). De kern is massief koper van 1,5 mm², voor een gebruiksspanning van 250 V (testspanning 450/750 V). Hij versnelt huishoudelijke en industriële werven: buis en bedrading komen in één stuk, klaar om in te werken.
| Buis | Halogeenvrij polypropyleen, grijs, buitendiameter 16 mm |
|---|---|
| Draden | H07V-U 3G1,5 (varianten 3-4-5-6-7-9 geleiders), pvc |
| Kern | Massief blank koper, 1,5 mm² |
| Gebruiksspanning | 250 V (testspanning 450/750 V) |
| Brandreactie | Eca |
| Toegelaten plaatsing | Ingewerkt (muren, chapes, vloerplaten) — niet in opbouw en niet op een kabelbaan |
XVB — de universele installatiekabel
De XVB kabel is het werkpaard van de Belgische huishoudelijke en industriële installaties. Zijn opbouw in drie lagen — koperen kern, XLPE-isolatie (vernet polyethyleen), grijze buitenmantel in niet-vlamverspreidend pvc — geeft hem een eigen mechanische bescherming: anders dan VOB wordt hij zonder buis geplaatst. De XLPE-isolatie laat 90 °C aan de kern toe in bedrijf, tegenover 70 °C voor het pvc van de VOB.
| Kern | Koper, 1,5 tot 300 mm² — massief (klasse 1) ≤ 10 mm², samengeslagen (klasse 2) > 10 mm² |
|---|---|
| Isolatie | XLPE (X), kleurcode volgens HD 608 S2 |
| Mantel | Opvulling in band of geëxtrudeerd + buitenmantel in niet-vlamverspreidend pvc (V), grijs |
| Nominale spanning Uo/U | 0,6/1 kV |
| Max. temperatuur aan de kern | + 90 °C |
| Buigstraal | 12 tot 15 × diameter |
| Brandreactie | Cca s3,d2,a3 (EN 50575:2014 + A1) |
| Toegelaten plaatsing | In goten · op kabelbanen · in open lucht beschermd tegen directe uv-stralen · ingestort in beton, cement of in de muur · ondergronds enkel in een gedraineerde wachtbuis (of met blijvend gewaarborgde dichtheid) — nooit in de volle grond |
Gewapende variant: de XFVB (Cca s3,d2,a3) voegt beschermingsgeleiders in koperdraad en een bewapening in staalband of verzinkte staaldraden (F) toe, voor lokalen die blootstaan aan mechanische beschadiging. Secties 1,5 tot 25 mm², zelfde elektrische kenmerken (0,6/1 kV, 90 °C) en zelfde plaatsingswijzen als de XVB.
XGB — de halogeenvrije kabel voor publieke gebouwen
De XGB is de halogeenvrije tegenhanger van de XVB: zelfde koperen kern en zelfde XLPE-isolatie, maar de pvc-mantel is vervangen door een halogeenvrij thermoplastisch materiaal (G) in het groen — in één oogopslag herkenbaar. Niet-vlamverspreidend en geklasseerd Cca s1,d2,a1 geeft hij weinig ondoorzichtige en weinig corrosieve rook af: de facto de verplichte kabel in gebouwen met een hoge concentratie aan personen of duur materieel, als evacueren moeilijk is (lokalen BD2, BD3, BD4 — uitwendige invloeden voor evacuatie in Boek 1, eisen van hoofdstuk 4.3).
| Kern | Koper, 1,5 tot 300 mm² (massief klasse 1 tot 10 mm²) |
|---|---|
| Isolatie | XLPE (X), kleurcode volgens HD 608 S2 |
| Mantel | Opvulling + buitenmantel in halogeenvrij thermoplastisch materiaal (G), groen |
| Nominale spanning Uo/U | 0,6/1 kV |
| Max. temperatuur aan de kern | + 90 °C |
| Buigstraal | 12 tot 15 × diameter |
| Brandreactie | Cca s1,d2,a1 (EN 50575:2014 + A1:2016) |
| Toegelaten plaatsing | In goten · op kabelbanen · in open lucht beschermd tegen uv · ingestort in beton, cement of in de muur · ondergronds enkel in een gedraineerde wachtbuis (of met blijvend gewaarborgde dichtheid), zoals de XVB — nooit in de volle grond |
Gewapende variant: de XFGB (Cca s1,d2,a1) voegt beschermingsgeleiders in blank koper en een bewapening in staalband (F) toe. Secties 1,5 tot 25 mm² (massief tot 16 mm², samengeslagen daarboven), buigstraal 12 × diameter, zelfde plaatsingswijzen — ondergronds enkel in een gedraineerde wachtbuis, zoals de XGB.
EXVB — de energiekabel voor buiten en ondergronds
Een garage, tuinhuis, laadpaal of zwembad voeden? Dat is het terrein van de EXVB, laagspanningsenergiekabel voor distributie en aansluiting. Zijn zwarte buitenmantel in versterkt pvc verdraagt wat de grijze mantel van een XVB niet aankan: hij mag ondergronds met bescherming, in een wachtbuis, in een goot of in open lucht geplaatst worden. Het is ook de kabel die de netbeheerders (DNB) gebruiken voor de aansluiting van de afnemers. Hij is Eca geklasseerd, niet Cca: men verwart hem vaak met de gewapende EXAVB hieronder, die wél Cca is.
| Kern | Koper, 1,5 tot 400 mm² — massief ≤ 10 mm², samengeslagen > 10 mm² |
|---|---|
| Isolatie | XLPE (X), kleurcode volgens HD 608 S2 |
| Mantel | Opvulling in pvc + buitenmantel in versterkt pvc (V), zwart |
| Nominale spanning Uo/U | 0,6/1 kV |
| Max. temperatuur aan de kern | + 90 °C |
| Buigstraal | 12 × diameter |
| Brandreactie | Eca (EN 50575:2014 + A1:2016) |
| Toegelaten plaatsing | In goten · in een wachtbuis · ondergronds met bescherming · in open lucht |
EXAVB — de gewapende versie voor de volle grond
Staat het ondergrondse tracé bloot aan mechanische beschadiging, dan schakelt u over op de meeraderige EXAVB (Cca s3,d2,a3): zelfde opbouw als de EXVB, plus beschermingsgeleiders in koperdraad en een bewapening in staalband of verzinkte staaldraden (A). Hij mag ondergronds geplaatst worden met of zonder bescherming. Secties 1,5 tot 300 mm², 0,6/1 kV, 90 °C aan de kern, buigstraal 15 × diameter.
VVT & TPVF — de telefonie- en signalisatiekabels
Voor telefonie en zwakstroomtoepassingen binnen (parlofoon, deurbel, bus) bestaan twee kabels van klasse Cca s3,d2,a3: de VVT (pvc-isolatie, grijze mantel) en de TPVF, opgebouwd uit getwiste paren met afscherming per paar (band in aluminium-polyethyleen, witte mantel) voor storingsgevoelige verbindingen. Beide hebben een massieve kern in vertind koper van 0,6 mm diameter en een continuïteitsdraad in geïsoleerd koper (pvc).
| Kenmerk | VVT | TPVF |
|---|---|---|
| Kern | Vertind koper Ø 0,6 mm, massief | Vertind koper Ø 0,6 mm, massief |
| Isolatie / opbouw | Pvc, scheidingsband | Polyethyleen, getwiste paren, afscherming alu-PE per paar |
| Buitenmantel | Pvc, grijs | Pvc, wit |
| Nominale spanning | 250 V | 250 V |
| Temperatuur aan de kern | − 5 °C tot + 70 °C | − 5 °C tot + 70 °C |
| Buigstraal | 10 × diameter | 10 × diameter |
| Brandreactie | Cca s3,d2,a3 | Cca s3,d2,a3 |
Welke kabel voor welk gebruik? De vergelijking
De samenvatting van de kenmerken en de toegelaten plaatsingswijzen — de reflex vóór u een rol kabel koopt:
| Kabel | Uo/U | T° kern | Brand | Ondergronds? | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|---|---|
| VOB | 450/750 V | 70 °C | Eca | ✗ | Binnenkringen in buizen, bedrading van verdeelborden |
| H07Z-K | 450/750 V | 90 °C | Eca, halogeenvrij | Met bescherming | Soepele bedrading, vooral in verdeelborden; halogeenvrij waar hoofdstuk 4.3 van Boek 1 het eist |
| Voorbedrade Preflex | 250 V | — | Eca | ✗ | Buis + H07V-U-draden klaar om in te werken — nooit in opbouw of op een kabelbaan |
| XVB | 0,6/1 kV | 90 °C | Cca s3,d2,a3 | Enkel in een gedraineerde of dichte wachtbuis | Binneninstallatie zonder buis, ingewerkt, ingestort, kabelbanen |
| XFVB | 0,6/1 kV | 90 °C | Cca s3,d2,a3 | Enkel in een gedraineerde of dichte wachtbuis | Zoals XVB, gewapend — lokalen met mechanisch risico |
| XGB | 0,6/1 kV | 90 °C | Cca s1,d2,a1, halogeenvrij | Enkel in een gedraineerde of dichte wachtbuis | Lokalen met veel volk BD2-BD4 (uitwendige invloeden, Boek 1) |
| XFGB | 0,6/1 kV | 90 °C | Cca s1,d2,a1, halogeenvrij | Enkel in een gedraineerde of dichte wachtbuis | Zoals XGB, gewapend |
| EXVB | 0,6/1 kV | 90 °C | Eca | ✓ met bescherming | Buiten, aansluitingen, ondergrondse voeding (tuin, laadpaal) |
| EXAVB | 0,6/1 kV | 90 °C | Cca s3,d2,a3 | ✓ met of zonder bescherming | Ondergronds met blootstelling aan mechanische beschadiging |
| VVT / TPVF | 250 V | 70 °C | Cca s3,d2,a3 | ✗ (binnen) | Telefonie, parlofonie; TPVF = afgeschermde paren tegen storing |
Elke kring en zijn kabel staan ook op het schema van de installatie: genereer het uwe met onze online eendraadschema-tool.
De bekabelingsinbreuken die de keuring vaststelt
Bij de AREI-keuring worden de kabelkeuze en de plaatsing kring per kring nagekeken. De inbreuken die het vaakst terugkomen:
VOB zonder buis. Draden los getrokken in een holle muur, een vals plafond of vastgeniet in de kelder: VOB heeft geen mantel en hoort enkel in een buis of met een beschermingssysteem.
XVB in de volle grond. De voeding van het tuinhuis of de laadpaal in XVB rechtstreeks ingegraven: dat moest EXVB zijn (of EXAVB in een zone met mechanisch risico) — of anders een gedraineerde of blijvend dichte wachtbuis als bescherming.
Onvoldoende secties. Een stopcontactkring in 1,5 mm² in plaats van 2,5 mm², of een sectie die niet past bij de beveiliging aan het hoofd van de kring: de stroomsterkte van de automaat moet overeenstemmen met de sectie van de kabel.
Verkeerd gebruikte geleiderkleuren. Groen/geel gebruikt als actieve geleider, of blauw ergens anders dan als nulgeleider: de kleurcode van de geleiders is niet onderhandelbaar.
Kabel blootgesteld aan uv of verkeerd gekozen bij brand. XVB of XGB in open lucht in de volle zon zonder bescherming, of een standaardkabel waar een lokaal BD2-BD4 halogeenvrij (XGB, H07Z-K) vereist.
Bewapening gebruikt als beschermingsgeleider. De stalen bewapening van een gewapende kabel (EXAVB, XFVB) is geen beschermingsgeleider, en zijn koperdraden zijn dat enkel onder de voorwaarden van de fabrikant — doorgaans tot 6 mm². Daarboven, of zonder die waarborg, is een volwaardige beschermingsgeleider nodig.
Preflex in opbouw. Voorbedrade buis vastgeniet op de muur of op een kabelbaan gelegd — heel vaak rond omvormers, thuisbatterijen en laadpalen: het is een buis om in te werken, geen kabel. In opbouw hoort een gemantelde kabel (XVB), eventueel in een lege buis getrokken.
De volledige lijst van inbreuken bij een keuring of periodiek bezoek vindt u in onze gids veelvoorkomende AREI-tekortkomingen. En om zelf continuïteit en isolatie na te meten vóór de inspecteur langskomt, zie elektrische metingen met de multimeter.
Is uw bekabeling conform?
Kabelkeuze, secties, plaatsingswijzen: alles wordt nagekeken bij de AREI-keuring. Atlas keurt uw installatie en levert het officiële attest — overal in België.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen XVB en EXVB? ▼
Welke kabel voor buiten of ondergronds? ▼
Mag VOB-draad zonder buis geplaatst worden? ▼
Welke sectie VOB-draad voor stopcontacten en verlichting? ▼
Wat is een halogeenvrije kabel en wanneer kiest u die? ▼
Wat betekenen de klassen Eca en Cca s1,d2,a1? ▼
Is Cca-kabel verplicht boven een verlaagd plafond? ▼
Verder lezen
Veelvoorkomende AREI-tekortkomingen
De vaakst vastgestelde inbreuken bij de keuring, en hoe u ze wegwerkt.
Automaat, differentieel, zekering
Wie beschermt waartegen, curves B/C/D en types AC/A/B.
Wet van Ohm & basis elektriciteit
Spanning, stroom, weerstand, vermogen: de grondbeginselen.
Metingen met de multimeter
Spanning, continuïteit, isolatie: meten zonder u te vergissen.
Elektrische keuring (AREI)
De verplichte keuring van uw installatie door een erkend organisme.
Eendraadschema online
Genereer gratis het schema van uw installatie.