Omkeerbare airco en het EPB-certificaat in Brussel: onze becijferde test (2026)

Omkeerbare airco en het EPB-certificaat in Brussel: onze becijferde test (2026)

Ook deze zomer kreunde België onder de hitte. In juni wijdde de RTBF een uitgebreid onderzoek aan oververhitte woningen — « Nos logements en surchauffe face à la canicule : l’indicateur PEB est-il adapté ? » — en verwees daarbij meermaals naar ons artikel over oververhitting en de EPB-indicator.

De logische vervolgvraag krijgen we steeds vaker tijdens plaatsbezoeken: « Als ik een omkeerbare airco plaats om de zomer door te komen, wat verandert dat aan mijn EPB-certificaat? »

In plaats van theoretisch te antwoorden, deden we wat weinigen kunnen doen: dezelfde woning in zeven versies coderen in de officiële Brusselse certificatiesoftware en de resulterende certificaten vergelijken. Dit zijn de resultaten — en ze zijn contra-intuïtief.

EPB-certificaat en oververhittingsindicator: twee verschillende zaken

Vóór de cijfers een verduidelijking die de RTBF terecht maakte en die veel verwarring voorkomt:

• De oververhittingsindicator (eis van 6 500 Kh) hoort bij de EPB-werken: hij geldt enkel voor nieuwbouw en vergunningsplichtige renovaties.
• Het EPB-certificaat — verplicht bij verkoop of verhuur — bevat geen enkele becijferde indicator voor zomercomfort. Het meet één ding om de klasse te bepalen: het theoretische jaarverbruik aan primaire energie, in kWh per m² bruto vloeroppervlakte, van A (≤ 45) tot G (> 345).

Met andere woorden: uw woning kan onleefbaar zijn in de zomer en toch een uitstekend certificaat hebben. En omgekeerd: iets installeren om ze af te koelen kan dat certificaat verslechteren. Precies dat toont onze test aan.

Wat het Brusselse protocol zegt over omkeerbare airco’s

Het officiële certificatieprotocol (versie 2.7, november 2024) bevat enkele verrassingen:

• Een vaste split-unit (de klassieke omkeerbare airco: buitenunit + binnenunits) is geen « bijverwarming »: hij wordt gecodeerd als volwaardige producent van centrale verwarming — een lucht/lucht-warmtepomp met warmteafgifte via lucht.
• In een kamer met een radiator én een binnenunit primeert de luchtverwarming: de radiator wordt in de berekening genegeerd.
• Een omkeerbare warmtepomp wordt altijd als koelsysteem beschouwd, zelfs als de koelmodus in de instellingen is uitgeschakeld: het protocol acht die « gemakkelijk omkeerbaar ». Enige uitzonderingen: mobiele airco’s (nooit meegeteld) en toestellen waarvan de omkeerbare optie niet af fabriek is ingebouwd.
• Maar — en dat is het beslissende punt — het koelverbruik telt alleen mee als 50 % of meer van het beschermde volume wordt gekoeld. Onder die drempel: helemaal niets. Erboven: de volledige post komt erbij.

Onze test: een duplex onder het dak, zeven coderingen

We namen een typisch geval: een duplexappartement van 100 m² onder het dak (het soort woning waar het ‘s zomers bakt), recente condensatieketel op gas, radiatoren met thermostatische kranen en kamerthermostaat, ventilatie met warmteterugwinning. Vervolgens voegden we een omkeerbare lucht/lucht-warmtepomp toe, met variërend aandeel in de verwarming, koeling meegeteld, al de rest ongewijzigd.

(kWh primaire energie per m² per jaar, afgerond door de software.)

De klasse kantelt — voor amper 4 kWh/m². En de details zijn veelzeggend:

1. De verwarming bewoog nauwelijks (92 → 93-94). Met het conventionele rendement dat de methode aan een lucht/lucht-warmtepomp toekent (SPF 2,5) en een primaire-energiefactor van 2,5 voor elektriciteit, speelt de warmtepomp exact gelijk met een goede condensatieketel. Of ze nu 33, 50 of 67 % van de woning dekt: het totaal blijft 154.
2. Het volledige verschil komt van de koelpost: een blok van 22 kWh/m².jaar dat er integraal bijkomt zodra de koeling wordt meegeteld — en helemaal niet onder de drempel van 50 % gekoeld volume. Zonder dat blok landen we op 132: het certificaat van vertrek.
3. Pikant detail uit een reeks bijkomende tests: het sanitair warm water van de ketel naar een thermodynamische boiler verhuizen verslechtert de score nog verder (154 → 165) — in de methode scoort thermodynamisch sanitair warm water slechter dan warm water via de gasketel (19 → 30 kWh/m²). Stof voor een apart artikel.

De twee kantelpunten die alles beslissen

Onthoud twee dingen van deze test:

1. Het duel SPF tegen ketel. Tegenover een recente, goed geregelde condensatieketel wint de lucht/lucht-warmtepomp met haar conventionele rendement niets. Tegenover een oude, weinig performante ketel daarentegen neemt ze de bovenhand: in dat geval kan de warmtepomp als verwarming coderen het certificaat echt verbeteren.

2. De 50 %-drempel. Twee identieke woningen met dezelfde airco kunnen een volledige klasse verschillen, naargelang de binnenunits meer of minder dan de helft van het beschermde volume koelen. Eén of twee gerichte split-units in de ruimtes die oververhitten (de slaapkamer onder het dak, de leefruimte) blijven doorgaans onder de drempel: de koelpost blijft nul en het certificaat beweegt nauwelijks. Meteen ook een aansporing tot maat: koel waar het nodig is, niet overal.

En voor zomercomfort zonder het certificaat te raken blijven passieve oplossingen de eerste stap — buitenzonwering (opgenomen door de certificateur, ook buitenrolluiken op dakvensters) en intensieve nachtventilatie, zoals uitgelegd in ons artikel over oververhitting.

En in Wallonië?

Voorzichtigheid vóór u dit doortrekt: de Waalse methode volgt een gelijkaardige logica (standaardrendement 2,5 voor de lucht/lucht-warmtepomp, omkeerbaar systeem zowel als verwarming als als koeling geteld), maar zonder drempeleffect op 50 %: koeling weegt er door zodra een vaste installatie aanwezig is, evenredig met het gekoelde volume (per stap van 10 %). Het « alles-of-niets-blok » is een Brusselse eigenheid.

In de praktijk

• U verkoopt of verhuurt? Een vaste omkeerbare airco moet aan de certificateur worden gemeld — ook met uitgeschakelde koelmodus. Reken niet op een vergetelheid: ze valt op, en het protocol is duidelijk.
• U overweegt een airco « voor het EPB »? Laat eerst de codering simuleren. Afhankelijk van uw ketel en de geplande omvang van de installatie gaat het effect van « het certificaat verbetert » tot « een klasse verloren ». Een gesprek met een certificateur kost minder dan een verkeerd geplaatste split-unit.
• Uw certificaat loopt af? Onze erkende certificateurs komen in heel het Brussels Gewest: EPB-/EPC-certificaat — of vraag in twee minuten een offerte.

Veelgestelde vragen

Telt een mobiele airco mee in het EPB-certificaat? Nee. Alleen vaste installaties worden meegenomen; mobiele toestellen zijn uitdrukkelijk uitgesloten.

Mijn omkeerbare airco staat vergrendeld op enkel verwarmen: moet ik ze als koeling aangeven? Ja. Het Brusselse protocol beschouwt een via software of hardware uitgeschakelde koelmodus als « gemakkelijk omkeerbaar »: het toestel telt als koelsysteem. Alleen een toestel zonder ingebouwde omkeerbare optie ontsnapt eraan.

Meet het EPB-certificaat het zomercomfort? Nee. Er staat geen becijferde oververhittingsindicator in — de eis van 6 500 Kh hoort bij de EPB-werken (nieuwbouw en vergunningsplichtige renovatie). Het is een van de beperkingen die het RTBF-onderzoek, waaraan onze analyses bijdroegen, aan het licht bracht.

Test uitgevoerd op 2 augustus 2026 in de officiële Brusselse residentiële certificatiesoftware, op een typeduplex van 100 m² (beschermd volume 358 m³). De resultaten hangen af van de kenmerken van elke woning: ze illustreren de mechanismen van de methode, geen universele regel. Bronnen: protocol residentiële EPB-certificatie BHG v2.7 (november 2024), rekenmethode (bijlage 1 van het besluit « residentiële certificatie »).