Praktische gids · Aardgas
Uw gaskeuring voorbereiden
Het isometrisch schema uitgelegd (met volledig voorbeeld en afdrukbaar raster), de documenten en de checklist voor de dag zelf. Een goed voorbereide gaskeuring verloopt sneller, kost minder en leidt veel vaker tot een gunstig keuringsverslag bij het eerste bezoek.
1. Waarom uw gaskeuring voorbereiden?
Een gaskeuring is geen formaliteit: het is een veiligheidscontrole — dichtheid, ventilatie, afvoer van verbrandingsgassen — waarvoor het erkende organisme de verantwoordelijkheid opneemt. Om uw installatie te certificeren moet de inspecteur ze eerst begrijpen: weten waar de leidingen lopen, in welk materiaal, met welke diameter, en welke toestellen ze voeden. Dat is precies de rol van het isometrisch schema.
Zonder voorbereiding zijn er drie scenario's:
- Het bezoek duurt langer — de inspecteur moet elke leiding volgen, het traject reconstrueren en zelf diameters en lengtes opmeten.
- Er kan een toeslag aangerekend worden — het isometrisch schema ter plaatse opmaken is extra werk.
- Het verslag kan ongunstig uitvallen — zonder documenten kunnen bepaalde punten (dimensionering, volledig traject) niet geverifieerd worden: de keuring kan dan niet gunstig worden afgesloten.
💡 Onthoud: een uur voorbereiding voorkomt doorgaans dat het bezoek uitloopt, dat er een toeslag wordt aangerekend en — het slechtste scenario — dat de meter dicht blijft in afwachting van een herkeuring.
2. Welke keuring voor welke situatie?
De voorbereiding verschilt licht naargelang uw geval:
Nieuwe of gewijzigde installatie — opening van de gasmeter
De keuring toetst de conformiteit aan de norm NBN D 51-003: dichtheidstest met lucht op 150 mbar, volledige dossiercontrole. Het resultaat valideert uw ELGACERT-attest, dat de netbeheerder eist om de meter te openen.
Onmisbaar: isometrisch schema + ELGACERT-attest.
Bestaande installatie in dienst
Voor een huurvergunning in Wallonië, een toeristisch logies (Brussel: attesten jonger dan 2 jaar; Wallonië: periodieke keuring), een heringebruikname of een vrijwillige controle: de inspecteur past de checklist HAF 2000 toe, het referentiedocument van de sector met de essentiële veiligheidseisen. Test op werkdruk, toestellen in werking.
Onmisbaar: toegang tot alles, werkende toestellen, leidingplan of -schema.
Bijzondere gevallen: stookruimtes boven 70 kW volgen eigen eisen (onze fiche stookruimtes) en propaan/butaan in tanks valt onder NBN D 51-006 (gids propaan & butaan). Let op: in tegenstelling tot elektriciteit legt geen enkel gewest een gaskeuring op bij verkoop — al blijft een recent verslag een sterke troef en een blijk van transparantie. Bereidt u ook een elektrische keuring voor? Volg dan onze gids Uw elektrische keuring voorbereiden.
3. De documenten die u klaarlegt
- Het isometrisch schema van de installatie (of, voor een oudere installatie, een duidelijk leidingplan) — zie het volgende hoofdstuk.
- Het ELGACERT-attest (het zogenaamde “artikel 48”-attest, naar het koninklijk besluit van 28 juni 1971) voor een nieuwe of gewijzigde installatie: het wordt aangemaakt op het digitale platform door de installateur — of door uzelf via het doe-het-zelverprofiel als u de installatie zelf uitvoerde. Papieren attesten worden sinds 1 januari 2024 niet meer aanvaard door de netbeheerders; u mag het attest tonen op smartphone of afgedrukt. Onze ELGACERT-gids legt uit wie het aanmaakt en hoe.
- De EAN-code voor gas: 18 cijfers die beginnen met 54144, op uw energiefactuur (of meegedeeld door de netbeheerder bij een nieuwe aansluiting). Verwar deze code niet met de EAN-code voor elektriciteit.
- De handleidingen van de toestellen (ketel, boiler, kookplaat…): de inspecteur controleert er het toesteltype (A, B, C) en de compatibiliteit met het geleverde gas mee.
- Het vorige verslag bij een herkeuring of hercontrole: het bezoek focust dan op de vastgestelde punten.
4. Het isometrisch schema in detail
Het isometrisch gasschema is de identiteitskaart van uw gasleidingen: een driedimensionale voorstelling, getekend op assen onder 30°, van het volledige leidingtraject — van de gasmeter tot elk toestel. In tegenstelling tot een klassiek plan toont het in één oogopslag wat horizontaal en wat verticaal loopt, en bij elk leidingdeel staat de werkelijke lengte vermeld.
De eis kwam in de norm met het amendement A1 van de NBN D 51-003 (september 2014), dat de paragraaf “leidingplannen” toevoegt: in de praktijk vragen de keuringsorganismen het schema voor elke installatie — of elk deel ervan — die sinds eind september 2014 werd aangelegd, en het is een verplichte bijlage van het ELGACERT-attest voor de opening van de meter. Voor een oudere installatie volstaat een duidelijk leidingplan.
Een volledig isometrisch schema toont minstens:
- De gasmeter (en zijn kraan) — het vertrekpunt van de binneninstallatie.
- Het afgestopte T-stuk, met metalen stop of dop, stroomafwaarts van de meter en vóór de eerste aftakking: daar sluit de inspecteur de manometer voor de dichtheidstest op aan.
- Het volledige traject van de leidingen, elk leidingdeel aangeduid met een letter (A, B, C…) zoals op het officiële ELGACERT-model.
- Per leidingdeel: het materiaal (koper, staal, inox, PE, PLT…), de diameter en de werkelijke lengte.
- Alle kranen (afsluit- en sectioneringskranen) en T-stukken, inclusief de kraan van elk toestel.
- Elk aangesloten toestel met zijn type (bv. ketel C33) en vermogen (kW), slangen inbegrepen.
- Voor niet-zichtbare leidingdelen (ingewerkt, ondergronds): vaste zichtbare referentiepunten — en de diepte voor ondergrondse leidingen. Foto's genomen vóór het dichtmaken zijn sterk aanbevolen.
Die gegevens dienen niet alleen om de installatie te identificeren: ze laten toe de dimensionering van de leidingen te controleren — het drukverlies tussen de uitgang van de meter en elk toestel, met alle toestellen op nominaal vermogen, mag niet meer dan 1 mbar bedragen bij aardgas op lage druk. U kunt die berekening zelf uitproberen met onze rekentool voor drukverlies in gasleidingen.
📐 Goed om weten: in tegenstelling tot de elektrische keuring met haar genormaliseerde AREI-symbolen legt de norm geen symbolen op voor het isometrisch gasschema. Een leesbare tekening met uw eigen legende volstaat — precies wat het voorbeeld hieronder toont.
5. Zelf tekenen in 5 stappen
- Verken het werkelijke traject. Volg de leiding fysiek van de meter tot elk toestel: stukken omhoog en omlaag, muurdoorgangen, aftakkingen. Fotografeer de delen die verborgen zullen worden (ingewerkt of ingegraven) vóór het dichtmaken.
- Meet elk recht leidingdeel, tussen twee richtingveranderingen of aftakkingen. Noteer meteen materiaal en diameter (gegraveerd op de koperen buis, bv. “22”; stalen schroefdraad in duim, bv. 3/4").
- Teken op een 30°-raster. Horizontale leidingen volgen de schuine assen onder 30°, verticale blijven verticaal, en elk leidingdeel krijgt een letter (A, B, C…). Het schema hoeft niet op schaal te zijn: alleen de genoteerde lengtes tellen.
- Noteer per leidingdeel: letter — materiaal — diameter — lengte (bv. “B · Cu 22 — 3,5 m”).
- Voeg de uitrusting toe, dateer en onderteken. Meter, afgestopt T-stuk, elke kraan, elk toestel met type en vermogen (bv. “ketel C33 — 24 kW”). Laat het schema dateren en ondertekenen door de installateur, en duid aan wie welk deel uitvoerde.
💡 Tip: neem ook foto's van de meter, de kranen en elk toestel. Bij twijfel over een verborgen leidingdeel besparen ze u kostbare minuten op de dag van de keuring.
6. Wat de inspecteur controleert
Voor een bestaande installatie passen de inspecteurs van de Belgische erkende organismen dezelfde sectorchecklist HAF 2000 toe, gepubliceerd door Cerga (gas.be). De keuring betreft de toegankelijke en zichtbare delen van de installatie en draait rond de twee risico's van gas:
A. Brand- en ontploffingsgevaar — de leidingen
- Leidingmaterialen en bescherming tegen corrosie
- Muurdoorgangen (mantelbuizen, dichtheid)
- Plaatsing, bevestiging en toegelaten verbindingen
- Dichtheidstest van de leidingen
- Hoofdkraan en afsluitkraan van elk toestel
- Slangen: toegelaten type, staat, lengte ≤ 2 m, vervaldatum bij de types die er een hebben (niet de RHT-slang)
B. CO-vergiftigingsgevaar — de toestellen
- Toestel in een geschikte ruimte (geen type A in de badkamer…)
- Toestel aangepast aan het geleverde gas en zijn druk
- Toevoer van verbrandingslucht (vrije doorlaat van de verluchtingsopeningen)
- Afvoer van de verbrandingsproducten (kanalen, trek)
- Werkelijke werking: vlambeeld, CO-meting
- Toesteltypes A, B, C en hun eisen
Elke inbreuk wordt ingedeeld als niet-conformiteit type 1, type 2 of DGI (“ernstig en onmiddellijk gevaar” — bijvoorbeeld een lek > 1 liter/10 min, met onmiddellijke buitendienststelling tot gevolg). De mogelijke inbreuken en hun betekenis vindt u in onze gids over de inbreuken bij de gaskeuring.
7. Checklist voor de dag zelf
- Meter bereikbaar: niets voor de meterkast of het meterlokaal, sleutel van het lokaal beschikbaar in een appartementsgebouw.
- Toegang tot alle ruimtes waar de leiding doorloopt of een toestel staat: kelder, garage, wasplaats, keuken, zolder.
- Isometrisch schema (of leidingplan) klaar, plus het ELGACERT-attest voor een nieuwe of gewijzigde installatie.
- EAN-code voor gas (18 cijfers beginnend met 54144) en handleidingen van de toestellen bij de hand.
- Nieuwe installatie: afgestopt T-stuk aanwezig stroomafwaarts van de meter (zonder T-stuk is de dichtheidstest onmogelijk), wachtleidingen afgestopt met metalen stop, toestellen aangesloten — de test gebeurt met lucht, meter nog dicht.
- Bestaande installatie: toestellen aangesloten en bedrijfsklaar — de inspecteur steekt ze aan om de verbranding te controleren (vlam, CO).
- Afsluitkranen bereikbaar, ook achter de kookplaat of onder het werkblad.
- Een meerderjarige aanwezig tijdens het hele bezoek, idealiter de installateur bij een nieuwe installatie.
8. Veelgestelde vragen
Is het isometrisch schema verplicht voor de gaskeuring?
Ja, voor elke nieuwe installatie (of elk nieuw deel): de NBN D 51-003 eist het sinds amendement A1 van september 2014 (§ “leidingplannen”), en het is een verplichte bijlage van het ELGACERT-attest voor de opening van de gasmeter. Voor een oudere installatie volstaat een duidelijk leidingplan. Ontbreekt het schema, dan kan de inspecteur het ter plaatse opmaken — op voorwaarde dat de leidingen zichtbaar zijn of het traject beschreven kan worden — maar het bezoek duurt langer en er kan een toeslag aangerekend worden.
Mag ik het isometrisch schema zelf tekenen?
Ja. Het schema hoeft niet op schaal te zijn en u hoeft geen professional te zijn: een nette tekening met de hand op een isometrisch 30°-raster is perfect aanvaardbaar, zolang u de werkelijke lengtes, diameters, materialen, kranen en aangesloten toestellen vermeldt. De norm legt geen symbolen op — teken leesbaar en voeg uw eigen legende toe. Ons afdrukbaar A4-raster en het volledige voorbeeld op deze pagina begeleiden u stap voor stap.
Wat is het verschil tussen een isometrisch schema en een leidingplan?
Het leidingplan is een bovenaanzicht (2D) van het leidingtraject. Het isometrisch schema toont hetzelfde traject in drie dimensies, op assen onder 30°: u ziet in één oogopslag welke stukken horizontaal en verticaal lopen, en bij elk leidingdeel staat de werkelijke lengte vermeld — onmisbaar om de dimensionering en het drukverlies te controleren.
Moet het gas open zijn op de dag van de keuring?
Voor een nieuwe installatie (meter nog niet geopend): nee — de dichtheidstest gebeurt met lucht op 150 mbar, wachtleidingen afgestopt. Voor een bestaande installatie in dienst: ja — de test gebeurt op werkdruk (20-25 mbar) via de meter, en de inspecteur steekt de toestellen aan om de verbranding te controleren. De toestellen moeten dus aangesloten en bedrijfsklaar zijn.
Wat gebeurt er als de installatie niet conform is?
Het verslag lijst elke inbreuk op, ingedeeld als type 1, type 2 of DGI (ernstig en onmiddellijk gevaar). Bij DGI — bijvoorbeeld een lek van meer dan 1 liter per 10 minuten — wordt de installatie onmiddellijk buiten dienst gesteld. Voor een meteropening corrigeert u de vastgestelde punten, waarna een herkeuring (95 € incl. btw) de opening deblokkeert. Bij een bestaande installatie kan een niet-conformiteit van type 2 tijdelijk aanvaard worden mits uw handtekening — snel te corrigeren.
Hoelang duurt een goed voorbereide gaskeuring?
Reken op 45 tot 90 minuten voor een huishoudelijke installatie wanneer de documenten klaarliggen en de toegang tot meter en toestellen vrij is. Zonder schema of voorbereiding kan het bezoek aanzienlijk langer duren, want de inspecteur moet de installatie ter plaatse reconstrueren.
Klaar voor uw gaskeuring?
Atlas Contrôle is een door BELAC volgens ISO 17020 geaccrediteerd keuringsorganisme (nr. 663-INSP) voor de keuring van gasinstallaties in België. Huishoudelijke aardgaskeuring: 165 € incl. btw, verplaatsing inbegrepen, verslag binnen 24 tot 48 u.