AREI-keuring van een fotovoltaïsche installatie: controle en indienststelling
Gids zonnepanelen installeren — hoofdstuk 13/16
Een fotovoltaïsche installatie bestaat wettelijk pas zodra ze gekeurd is door een erkend keuringsorganisme en aangemeld bij de distributienetbeheerder (in Vlaanderen: Fluvius). Dit hoofdstuk beschrijft wat het organisme controleert, welke documenten u voorbereidt, welke tests u zelf uitvoert, en daarna de indienststelling — van de omvormer tot de overhandiging van het dossier aan de klant. Opgesteld door Atlas Contrôle, erkend keuringsorganisme BELAC ISO 17020 nr. 663-INSP.
Waarom een keuring door een erkend organisme?
De reglementaire redenering is eenvoudig: een fotovoltaïsche installatie toevoegen betekent minstens één stroombaan toevoegen aan de bestaande elektrische installatie. Die toevoeging is een belangrijke uitbreiding in de zin van het AREI, en elke belangrijke uitbreiding moet vóór ingebruikname een gelijkvormigheidsonderzoek door een erkend keuringsorganisme ondergaan.
Drie referentiekaders overlappen elkaar voor een residentiële installatie ≤ 10 kVA (we stelden ze voor in het hoofdstuk 4 over de regelgeving):
- Het AREI (Boek 1, editie 01.06.2020), en in het bijzonder hoofdstuk 7.112 over huishoudelijke fotovoltaïsche installaties op laagspanning (≤ 10 kVA). Dat hoofdstuk vult de algemene voorschriften van Boek 1 aan en telt vier delen: toepassingsgebied (7.112.1), specifieke maatregelen (7.112.2), proeven en metingen (7.112.3) en verslagen (7.112.4).
- De Synergrid-voorschriften, vooral de C10/11 (technische voorschriften voor decentrale productie-installaties die parallel werken met het distributienet) en de C10/26, de actuele lijst van gehomologeerd materieel — omvormers en opslagsystemen — voor installaties ≤ 10 kVA: controleer dat uw omvormer erop staat vóór u hem plaatst, niet erna. Oudere documentatie verwijst soms nog naar de oude lijst C10/22, intussen vervangen door de C10/26; kijk altijd de geldende versie na op synergrid.be.
- De STS 72-1, de eengemaakte technische specificatie voor fotovoltaïsche systemen, gepubliceerd door de FOD Economie.
Het dossier dat u voor de keuring voorbereidt
Het erkend organisme keurt niet alleen kabels: het keurt een dossier. Stel systematisch het volgende technische dossier samen, ter beschikking van iedere betrokkene zoals deel 7.112.2 van het AREI vereist:
| Document | Verwachte inhoud |
|---|---|
| Eendraadschema (“as built”) | De volledige PV-kring: strings, omvormer, eventuele DC-beveiligingen, aparte automaat, differentieel, groenestroommeter, aansluiting op het verdeelbord, aarding. |
| Situatieschema | De reële opstelling: positie van de panelen op het dak, van de omvormer, van de borden en de meters, kabeltracé. |
| Technische fiches van de panelen | Elektrische kenmerken (Voc, Isc, Vmpp, Impp), certificaten IEC 61215 / EN 61730. |
| Technische fiche en certificaat van de omvormer | Certificaat van de automatische ontkoppelingsinrichting (type DIN V VDE V 0126-1-1), afgeleverd door een ISO 17025-geaccrediteerd laboratorium; vermelding op de lijst van gehomologeerd materieel Synergrid C10/26 (voorheen C10/22). |
| Groenestroommeter (indien geplaatst) | Technische fiche en MID-markering (of gelijkwaardige Europese markering), die na plaatsing zichtbaar moet blijven. |
Een concreet voorbeeld van een volledig installatiedossier toont het verwachte detailniveau op het eendraadschema: merk, type en serienummer van de omvormer (een Huawei SUN2000-3KTL-M1 van 3,3 kVA in dat voorbeeld), panelen (9 × 435 Wp = 3 915 Wp), kabellengtes en -doorsneden (solarkabel 4 mm² over 43 m, XGB 5G2,5 over 5 m), beveiligingen (differentieel 300 mA type A, automaten), gemeten aardingsweerstand (6 Ω in dat voorbeeld), meternummer en EAN-code van het aansluitpunt, met een titelblok dat de installateur, het adres en het keuringsorganisme vermeldt. Merk op dat de post “Keuring door organisme + plannen” er als volwaardige offertelijn in staat: de keuring verkoopt u mee, u ondergaat ze niet.
Wat het organisme controleert
De belangrijkste AREI-eisen voor fotovoltaïsche installaties
De inspecteur controleert onder meer:
- maximale spanning van de fotovoltaïsche generator ≤ 750 V DC (laagspanning van 1e categorie in een woning);
- aanwezigheid van een werkende differentieel 300 mA type A (differentieelstroominrichting), minstens op het PV-gedeelte — zie onze gids automaat / differentieel;
- spreidingsweerstand van de aarding ≤ 30 Ω (hoe u ze meet: gids aardingsweerstand);
- isolatieweerstand ≥ 500 kΩ;
- aparte automaat voor de omvormerkring (één automaat per omvormer als er meerdere zijn, op het door de fabrikant voorgeschreven kaliber);
- automatische scheiding van de omvormer (ontkoppelingsbeveiliging tegen eilandbedrijf);
- aarding van de metalen kaders van de panelen en hun draagstructuur (tenzij de fabrikant het verbiedt), via een beschermingsgeleider met een doorsnede die minstens gelijk is aan die van de AC-beschermingsgeleider, met een minimum van 2,5 mm² met mechanische bescherming of 4 mm² zonder;
- markering van de geleiders (DC en actieve AC-geleiders) en signalisatie: waarschuwingsborden aangevuld met de vermeldingen “Niet ontkoppelen onder belasting” en “Elektrische installatie altijd onder spanning” (of gelijkwaardig), op oordeelkundig gekozen plaatsen;
- zichtbare MID-markering van de groenestroommeter.
De proeven door het organisme (AREI 7.112.3)
Bij het gelijkvormigheidsonderzoek voert het organisme bovendien proeven uit die specifiek zijn voor fotovoltaïsche installaties:
- Ontkoppelingsproef: uitschakeling van het automatische scheidingssysteem bij spanningsuitval op het net binnen 5 seconden, en geen enkele geïnjecteerde fotovoltaïsche productie zolang de netspanning niet is teruggekeerd.
- Automatische onderbreking van de voeding (bescherming tegen onrechtstreekse aanraking): controle van de werking van de differentieels via hun testknop, daarna controle van de foutlussen en de correcte aansluiting van de differentieels door het opwekken van een foutstroom van minstens één keer de nominale gevoeligheid van het toestel.
Het keuringsverslag (AREI 7.112.4) vermeldt bovendien het aantal en het nominale vermogen van de geplaatste panelen, en het aantal, het type, het serienummer en het maximale AC-vermogen van de omvormers. Houd die gegevens bij de hand.
De aansluitingseisen Synergrid C10/11
Aan netzijde gelden de volgende grenzen om een “kleine installatie” te blijven (de keuze van het omvormervermogen kwam aan bod in het hoofdstuk 7 over de dimensionering van de omvormer):
| Criterium | Grens C10/11 |
|---|---|
| Eenfasige aansluiting | Maximaal AC-vermogen van de omvormer ≤ 5 kVA |
| Meerfasige aansluiting | ≤ 10 kVA in totaal, max. 5 kVA per fase, onevenwicht tussen de fasen ≤ 5 kVA |
| Spanningsbereik | Tussen 80 % en 110 % van 230 V |
| Frequentiebereik | Tussen 47,5 en 50,2 Hz |
| Automatische scheiding | Ontkoppelingsinrichting tegen eilandbedrijf verplicht |
De verdeling over de fasen moet zo uniform mogelijk zijn: twee omvormers van 4 kVA op dezelfde fase keuren de installatie af, ook al blijft het totaal onder 10 kVA.
De meest voorkomende redenen voor afkeuring
Als erkend keuringsorganisme zien wij dezelfde gebreken telkens terugkeren:
- kaliber van de differentieel lager dan de automaat van de netbeheerder (differentieel 40 A achter een netbeheerdersautomaat van 50 of 63 A bij een eenfasige aansluiting);
- testknop van de differentieel die niet werkt;
- overschrijding van de toelaatbare stroom in het verdeelbord: als de nettoevoer (50 A) en de productie van de omvormer (20 A) samenkomen in dezelfde kam of hetzelfde railstel, kan daar tot 70 A door vloeien — de plaats van de automaat van de uitbreiding moet garanderen dat de gecombineerde stroom toelaatbaar blijft (we gingen hier dieper op in in het hoofdstuk 12 over de aansluiting op het verdeelbord);
- bij driefasige aansluitingen kan een al hoge AC-spanning tot uitschakeling door overspanning leiden: verdeel liever 2 × 2 500 W over aparte fasen dan één omvormer van 5 000 W te plaatsen.
Tests en metingen vóór de indienststelling
Vóór u ook maar iets inschakelt — en ruim vóór u het organisme laat komen — werkt u uw eigen meetcampagne af. Het nodige gereedschap: AC/DC-stroomtang (1 000 V DC / 40 A DC), aardingsmeter, isolatiemeter, multimeter. De te vergelijken waarden (Voc, Isc, doorsneden) volgen rechtstreeks uit de bekabeling uit hoofdstuk 11.
| Meting / verificatie | Criterium |
|---|---|
| Voc van elke string (nullastspanning) | Consistent met de theoretische waarde = aantal panelen × Voc van het paneel, gecorrigeerd voor temperatuur. Een abnormaal lage Voc verraadt een defect paneel of een defecte connector. |
| Polariteit van elke string | Correct aan beide uiteinden vóór aansluiting op de omvormer — omgekeerde DC-polariteit is dé klassieke fout nummer één. |
| Stringstroom (Isc / bedrijfsstroom) | Gemeten met de DC-stroomtang, consistent met de Isc van de technische fiche, rekening houdend met de instraling van het moment. |
| Isolatieweerstand | Ris ≥ 500 kΩ. |
| Spreidingsweerstand van de aarding | Rt ≤ 30 Ω. |
| Continuïteit van de aardingen | Effectieve verbinding van kaders en draagstructuren met de beschermingsgeleider (doorsnede min. 2,5 / 4 mm²). |
| Kabeldoorsneden | Conform het schema (DC en AC), ook tussen differentieel, automaat, groenestroommeter en omvormer. |
| Kalibers en types van de beveiligingen | Automaat of automaten van de omvormerlijn op het voorgeschreven kaliber, differentieel 300 mA type A en zijn effectieve uitschakeling. |
| AC-spanning | Gemeten aan het aansluitpunt, binnen de toleranties. |
| Hoofdautomaat | Kaliber en plaats van de hoofdautomaat van de bestaande installatie, indien nodig. |
| Signalisatie en markering | DC/AC-etikettering, pictogrammen, reglementaire vermeldingen aanwezig. |
Voor de Voc: reken als ordegrootte met 9 panelen × 39,36 V ≈ 354 V bij 25 °C, en tot ≈ 385 V bij −10 °C — de temperatuurcorrectie is geen detail. Noteer alles in een gedateerde en ondertekende indienststellingschecklist (datum, naam van de operator, serienummer van de omvormer, gemeten waarden string per string): dat document staaft een zorgvuldige indienststelling en gaat mee in het dossier voor de klant.
De indienststelling van de omvormer
De inschakelvolgorde
De procedure die wij aanbevelen verloopt in deze volgorde — eerst DC, dan AC:
- 1 Schakel de DC-schakelaar in.
- 2 Schakel de AC-automaat in.
- 3 Controleer dat de omvormer geen alarmen of foutmeldingen toont.
- 4 Controleer dat de omvormer zich op het net synchroniseert en begint te injecteren.
- 5 Controleer dat de groenestroommeter (indien geplaatst) telt.
- 6 Controleer dat de meter van de netbeheerder de injectie registreert (bij een digitale meter: het injectieregister).
- 7 Controleer de ontkoppeling van de omvormer bij netverlies: schakel de AC-automaat uit en stel vast dat de injectie stopt — dat is de test van de ontkoppelingsbeveiliging.
- 8 Noteer de meterstand van de netbeheerder (en die van de groenestroommeter).
- 9 Schakel de omvormer opnieuw in.
Oudere handleidingen uit de tijd van de elektromechanische tellers spreken van een meter “die achteruit draait”; met een digitale meter controleert u het injectieregister.
Land- en netinstellingen
Bij de eerste opstart vraagt de omvormer de selectie van de landcode / netnorm. Die parameter laadt de spannings-, frequentie- en ontkoppelingsdrempels van het betrokken net: voor België is dat het profiel conform C10/11 (de technische fiche van een gehomologeerde omvormer vermeldt C10/11 expliciet bij zijn aansluitnormen, naast VDE-AR-N 4105 of EN 50549). Een verkeerde landcode is een non-conformiteit: de omvormer zou buitenlandse drempels toepassen; de handleidingen voorzien er trouwens een aparte foutcode voor (code “COUNTRY” bij sommige fabrikanten). Controleer ook de overeenstemming met het reële nettype (eenfasig of driefasig 3 × 400 V + N, aanwezigheid van de nulgeleider): een omwisseling fase/nul aan AC-zijde of een fout opgegeven nettype verhindert de synchronisatie.
De klassieke valkuilen bij de indienststelling
Vier fouten keren steeds terug: omgekeerde DC-polariteit, omwisseling fase/nul aan AC-zijde, omgekeerde in- en uitgang van de groenestroommeter (hij telt af in plaats van op), en een differentieeltest uitgevoerd zonder aangesloten omvormer — de test moet de reële configuratie valideren.
Na de keuring: de netbeheerder en de administratie
Zodra de keuring geslaagd is, stelt het erkend organisme zijn keuringsverslag (proces-verbaal) op en vult het de aanvraag tot netaansluiting aan. De officiële indienststelling wordt voorafgegaan door het versturen van de documenten naar de distributienetbeheerder: u meldt de indienststelling en bezorgt alle nodige informatie (meldingsformulier, keuringsverslag, kenmerken van de installatie, EAN van het aansluitpunt).
Wie uw aanspreekpunt is, hangt af van het gewest: in Vlaanderen is dat Fluvius, de enige distributienetbeheerder (oudere documenten vermelden nog Eandis en Infrax, intussen gefuseerd), in Brussel Sibelga en in Wallonië hoofdzakelijk ORES en Resa (plus AIEG, AIESH en de Regie van Wavre). Die stappen behandelen we in het hoofdstuk 14, over de aanmelding bij de netbeheerder.
Monitoring en oplevering aan de klant
De monitoring opstarten
Configureer de monitoring vóór u de werf verlaat: geïntegreerd of afzonderlijk display voor lokale uitlezing, datalogger met internetverbinding voor opvolging op afstand (datalogger via RS485 en router, portaal van de fabrikant, mobiele app). Systemen met optimizers of micro-omvormers bieden een beeld paneel per paneel, kostbaar voor de diagnose. Twee aandachtspunten: monitoringsystemen zijn zelden onderling compatibel (eigen protocollen), en monitoring op afstand door de installateur is een sterk argument voor de dienst na verkoop.
De overhandiging van het dossier en de uitleg
De overdracht van de installatie aan de klant sluit de werf af. Het volledige dossier omvat:
- De factuur en de garanties (panelen, omvormer, montage, dakdichting)
- Het keuringsverslag (proces-verbaal) van het erkend keuringsorganisme
- De technische gegevens en de raming van de jaarlijkse productie
- De technische fiches, handleidingen en conformiteitscertificaten van de onderdelen (waaronder de handleiding van de omvormer)
- De as-builtschema's (eendraadschema en situatieschema)
- Foto's van vóór en na de werken
- De administratieve documenten voor de injectie op het net en, in voorkomend geval, voor de gewestelijke steunmechanismen (up-to-date!)
- De checklists: ingevulde indienststelling, storingen en richtlijnen, periodiek onderhoud
Leg de klant uit hoe hij de omvormer en de monitoring afleest, waarvoor de testknop van de differentieel dient, en wat hij zelf in het oog houdt: zuiverheid en vrije ruimte rond de ventilatieopeningen van de omvormer, de alarmen, de werking van de groenestroommeter, nieuwe schaduwzones. Een klant die zijn installatie begrijpt, merkt een storing op in dagen in plaats van maanden — het hoofdstuk 15 over het onderhoud behandelt die opvolging op lange termijn.
Onthoud
- PV-installatie = belangrijke uitbreiding: gelijkvormigheidsonderzoek door een erkend keuringsorganisme verplicht, en geen injectie vóór de keuring (AREI Boek 1, hoofdstuk 7.112; Synergrid C10/11; STS 72-1).
- Bereid het technisch dossier voor vóór het bezoek: as-built eendraadschema, situatieschema, technische fiches en certificaten (panelen IEC 61215/EN 61730, omvormer op de materieellijst Synergrid C10/26, groenestroommeter met zichtbare MID-markering).
- Sleutelwaarden die u zelf controleert: Voc en polariteit van elke string (temperatuurgecorrigeerd), Ris ≥ 500 kΩ, Rt ≤ 30 Ω, werkende differentieel 300 mA type A, generator ≤ 750 V DC, aarding van de kaders in minstens 2,5/4 mm².
- Indienststelling: eerst DC, dan AC, controle van de alarmen, de netsynchronisatie en de meters, ontkoppelingstest bij netverlies (< 5 s), noteren van de meterstanden; landcode/netnorm op het Belgische profiel (C10/11).
- Aansluiting: 5 kVA eenfasig, 10 kVA driefasig met max. 5 kVA en een onevenwicht ≤ 5 kVA per fase; let op de optelling van de stromen in het verdeelbord.
- De indienststelling eindigt bij de klant: monitoring geconfigureerd, volledig dossier overhandigd, uitleg gegeven — premies, tarieven en procedures van de netbeheerder veranderen voortdurend, kijk de geldende gewestelijke regels na.
Is uw fotovoltaïsche installatie klaar voor de keuring?
Atlas Contrôle is een erkend keuringsorganisme BELAC ISO 17020: wij voeren de AREI-keuring van uw fotovoltaïsche installatie uit in heel België, met het officiële keuringsverslag dat de netbeheerder vereist. Een onafhankelijke keuring — wij verkopen noch plaatsen panelen — en een helder verslag, vaak binnen enkele dagen.
Installateur? Atlas Academy bereidt u voor op de RESCert-certificering.